Każdego roku w gospodarstwach rolnych dochodzi do wypadków spowodowanych niewłaściwą organizacją pracy, złym stanem technicznym maszyn i urządzeń, jak również złym stanem psychofizycznym poszkodowanych. Niedyspozycja zdrowotna, nadmierny wysiłek, przemęczenie, stres związany m.in. ze zmiennymi warunkami atmosferycznymi czy obniżona sprawność, do której przyczyniają się często alkohol czy inne środki odurzające, jako jedne z głównych przyczyn wypadków.

Chcąc uniknąć wypadków wykonując prace w rolnictwie, należy pamiętać, że prace w gospodarstwie rolnym powinny wykonywać osoby dorosłe, zdrowe i posiadające odpowiednie kwalifikacje (w przypadku niektórych czynności udokumentowane stosownymi zaświadczeniami).

Wykonywana praca powinna być adekwatna do możliwości i stanu zdrowia człowieka, a jej czas i tempo, dostosowane do indywidualnych predyspozycji. Podczas pracy należy stosować przerwy na odpoczynek i regenerację.
Nie należy wykonywać pracy po spożyciu alkoholu i innych substancji o podobnym działaniu.
Przyjmując lekarstwa, należy bezwzględnie przestrzegać zaleceń lekarzy i wskazań znajdujących się w załączonej ulotce. Jeśli preparat wpływa na stan psychofizyczny lub występują problemy z koncentracją, oraz odczuwa się zmęczenie czy senność, rolnik nie powinien obsługiwać maszyn i urządzeń, ani pracować na wysokości i ze zwierzętami.
W miarę możliwości należy regularnie kontrolować stan zdrowia i stosować wskazania lekarzy.

Należy pamiętać zatem, że tylko osoba zdrowa, wypoczęta, pracująca na miarę swoich możliwości fizycznych i w tempie odpowiadającym jej kondycji, może pracować efektywnie i bezpiecznie, nie stanowiąc zagrożenia zarówno dla siebie jak i osób postronnych.
W razie zaistnienia wypadku przy pracy rolniczej, należy przede wszystkim opanować emocje i działać racjonalnie:

• zabezpieczyć miejsce zdarzenia i zapewnić bezpieczeństwo poszkodowanemu oraz osobom udzielającym pomocy
• w zależności od rodzaju zdarzenia, usunąć źródło zagrożenia, unieruchomić maszynę lub urządzenie, odłączyć napęd lub źródło prądu, zabezpieczyć miejsce przed dostępem osób trzecich, a po zmroku – odpowiednio oświetlić i oznakować miejsce wypadku
• niezwłocznie udzielić pomocy poszkodowanemu i wezwać pomoc, dzwoniąc na bezpłatne telefony alarmowe: 112, 999, 998, 997 i informując o rodzaju zdarzenia, miejscu wypadku, liczbie i stanie osób poszkodowanych, a następnie poinformować o okolicznościach wypadku przybyłe na miejsce zdarzenia służby ratownicze.

Wypadek przy pracy w gospodarstwie rolnym osoby ubezpieczonej w KRUS, należy zgłosić bez zbędnej zwłoki (jednak nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia jego zaistnienia) w najbliższej jednostce Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub za pośrednictwem poczty, telefonicznie, pocztą elektroniczną albo poprzez platformę ePUAP, natomiast miejsce i przedmioty związane z wypadkiem, w miarę możliwości, zabezpieczyć do czasu przeprowadzenia oględzin przez pracownika KRUS.

Materiały źródłowe - broszury prewencyjne KRUS

Opracowała:
Samodzielny Inspektor Danuta Rydz, PT KRUS w Legnicy

• 30 dni - od dnia zniesienia stanu zagrożenia epidemiologicznego będziesz miał 30 dni na uzupełnienie kwalifikacji w zakresie szkoleń i przeprowadzenia badań sprzętu do stosowania środków ochrony roślin
• 5 lat - pierwsze badania nowego sprzętu należy wykonać nie później niż po upływie 5 lat od dnia jego nabycia
• 3 lata - badania opryskiwaczy polowych i sadowniczych należy wykonywać co 3 lata
• 5 lat - szkolenia w zakresie środków ochrony roślin należy odbywać co 5 lat

Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jako współorganizator wraz z Parlamentarnym Zespołem ds. Rozwoju i Wsparcia Przedsiębiorstw zaprasza na ogólnopolskie wydarzenie, jakim jest bezpłatne webinarium poświęcone tematyce związanej z rolnictwem.

Webinar pod patronatem:
- Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
- Wicepremiera, Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi pana Henryka Kowalczyka
- Poseł na Sejm RP pani Agnieszki Soin

Webinar odbędzie się w dniu: 1 lutego 2023 r. o godz. 11.00.

Tematy poruszane podczas wydarzenia :
ARiMR
- Modernizacja gospodarstw rolnych – obszar F (fotowoltaika)
- Rozwój małych gospodarstw
- Premie dla młodych rolników
- Zmiany w zasadach identyfikacji i rejestracji zwierząt – nowa ustawa o systemie IRZ
- Ekoschematy 2023 - m.in. ekoschemat „Wymieszanie obornika z glebą na gruntach ornych w ciągu 12 godzin”
- System AMS

KRUS
- Korzystne zmiany w ustawie (m.in. w turnusach regeneracyjnych dla opiekunów i rehabilitacyjnych dla „rolników-emerytów” w CRR, które ruszyły 1 tycznia 2023 r.)
- Korzystanie z portalu eKRUS
- Działania prewencyjne KRUS - przygotowanie do jubileuszowej 20. edycji Ogólnokrajowego Konkursu Bezpieczne Gospodarstwo Rolne
- Zapowiadane na marzec 2023 r. zmiany w ustawie w zakresie waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych rolniczych

KOWR
- Pozwolenia na przywóz/wywóz w handlu zagranicznym z krajami pozaunijnymi
- Monitorowanie rynku konopi włóknistych
- Działania wspierające rozwój odnawialnych źródeł energii na obszarach wiejskich

NARODOWY FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ
- Energia dla wsi

GRUPA AZOTY
- Wiosenne nawożenie roślin azotem

Jak wziąć udział w Webinarium ? To proste:
Osoby, które chcą wziąć w nim udział, mogą zrobić to korzystając z linków, które znajdują się na stronie: https://www.gov.pl/web/arimr/webinar

1. Użytkowanie instalacji elektrycznej oraz urządzeń elektrycznych powinno odbywać się zgodnie z ich przeznaczeniem i według wskazań producenta.
2. Nie wolno naprawiać przepalonych wkładek bezpiecznikowych.
3. Przewody elektryczne – kable mogą być łączone tylko za pomocą gniazd i wtyków. Izolacja przewodów nie może być uszkodzona.
4. Wszystkie elementy osprzętu powinny być sprawne technicznie, nieuszkodzone.
5. W pomieszczeniach gospodarskich (piwnicach, oborach, chlewniach, stajniach, magazynach paliw i ś.o.r) należy stosować przewody izolowane i w ochronnej powłoce, a oprawy, puszki i wyłączniki –szczelne, zabezpieczające elementy metalowe przed wilgocią i żrącymi gazami.
6. Silniki elektryczne oraz chłodziarki, parniki, grzejniki itp., powinny być podłączone do gniazd uziemionych lub „wyzerowanych”.
7. W przypadku dłuższych przerw w eksploatacji silników elektrycznych, przed ich ponownym uruchomieniem należy sprawdzić prawidłowość połączeń przewodu zerującego w gniazdkach wtykowych i wtyczkach.
8. Przenośne źródła oświetlenia elektrycznego powinny być zasilane napięciem bezpiecznym tj. nie wyższym niż 25V.
9. Po naładowaniu rozruchowych akumulatorów kwasowo-ołowiowych należy montować je w pojazdach (ciągnikach, samochodach i maszynach samojezdnych) po upływie czasu całkowitego ich odgazowania, podanego w instrukcji obsługi.

Materiały źródłowe: - broszury prewencyjne KRUS

Opracowała:
Danuta Rydz
Samodzielny Inspektor PT KRUS w Legnicy

Zasadniczą cechą zawodu rolnika jest różnorodność prac, które musi wykonywać, lub z którymi się styka, oraz ogromne zróżnicowanie warunków, w jakich przebiega jego praca.

Oprócz podstawowej działalności tj. produkcji zwierzęcej i roślinnej, rolnik musi wykonywać codzienne prace w obejściu gospodarskim, w budynkach i warsztatach.
Większość prac remontowych, naprawczych czy budowlanych, rolnik wykonuje we własnym zakresie i własnymi środkami. Wykonywanie szerokiego zakresu prac w gospodarstwie indywidualnym wiąże się z występowaniem zagrożeń i ryzykiem powstawania urazów i wypadków.

Z podstawowymi zagrożeniami mamy do czynienia podczas różnego rodzaju prac wykonywanych na wysokościach lub zagłębieniach połączonych z możliwością upadku, na przykład przy magazynowaniu zbóż w stodołach, układaniu stert stogów.

Budynki inwentarskie służą przede wszystkim do produkcji, ale są również miejscem pracy rolnika. W celu zapewnienia bezpiecznej pracy w tych budynkach, należy je budować zgodnie z wymaganiami bhp. Pomieszczenia nad budynkami inwentarskimi, na przykład strychy, wykorzystywane są przeważnie do składowania pasz objętościowych i słomy. Strychy powinny być dostatecznie widne i przestronne, aby można było swobodnie się poruszać i pracować widłami.
Na strychu nie powinno być nierówności na podłodze oraz ostrych gwoździ, blach wystających ze ścian lub elementów konstrukcji dachu. Narzędzia używane do pracy powinny być przechowywane w jednym miejscu, najlepiej na specjalnym stojaku. Schody w budynkach inwentarskich muszą być odpowiednio mocne i wygodne. Ich powierzchnia powinna być szorstka, zapobiegająca poślizgom. Schody, otwór lub pomost na górnym poziomie powinny być wyposażone w poręcz.

Pamiętajmy, że praca w budynkach nie musi być męcząca, jeżeli rolnik zadba o podstawowe elementy środowiska pracy: odpowiednie oświetlenie stanowisk, skuteczną wentylacje, czystość pomieszczeń, ład i porządek, higienę przy pozyskiwaniu produktów rolnych.

Materiały źródłowe - broszury prewencyjne KRUS

Opracowała:
Samodzielny Inspektor Danuta Rydz
PT KRUS w Legnicy

Praca rolnika uzależniona jest w szczególny sposób od pory roku oraz pogody. Bywają okresy, w których rolnik wykonuje kilka lub nawet kilkanaście różnorodnych czynności w ciągu doby. Obsługuje skomplikowane maszyny i urządzenia, wykonuje prace związane z uprawą i ochroną roślin, oporządza zwierzęta. Często zdarza się, że wszystkie te czynności robi się rutynowo, w pośpiechu, bez odpoczynku, pracując po kilkanaście godzin na dobę. Dlatego w rolnictwie wypadki przy pracy zdarzają się częściej niż w innych działach gospodarki.

Zbliża się okres żniw, które oznaczają intensywne prace w polu, którym często towarzyszą niesprzyjające warunki atmosferyczne. Warto zadbać o to, by zbieranie plonów podczas żniw przebiegało nie tylko szybko i sprawnie, ale przede wszystkim bezpiecznie. Bezpieczeństwo w rolnictwie to temat, który odżywa przy okazji każdego wypadku przy pracy. Zagrożenia niosą nie tylko prace na polu, ale także transport czy rozładunek plonów. Produkcja rolna wiąże się z ciągłym przemieszczaniem się czy to po terenie gospodarstwa rolnego, czy na drogach publicznych. Transport rolniczy z użyciem ciągników i maszyn samobieżnych wymaga kwalifikacji i doświadczenia. Podczas transportowania zawsze może się zdarzyć najechanie na przeszkody, na innych użytkowników dróg lub wywrócenie się pojazdu. Zdarza się również ryzyko urazów kończyn, najechania czy przygniecenia podczas sprzęgania maszyny z ciągnikiem. Transport maszyn przebiegający przez drogi publiczne powinien odbywać się zgodnie z przepisami ruchu drogowego. Pojazdy do transportu płodów rolnych muszą mieć sprawną i widoczną sygnalizację świetlną, sprawny układ hamulcowy i trójkąt wyróżniający pojazd wolnobieżny. Materiały sypkie należy przewozić tylko na przyczepach ze szczelną skrzynią ładunkową. Należy także uważać, aby nie przekroczyć ładowności pojazdu. Podczas przewożenia, ładunek wymaga dodatkowego zabezpieczenia przed rozsypaniem. Siano przewożone na przyczepie nie może ograniczać widoczności i zasłaniać tablic rejestracyjnych, sygnalizacji świetlnej i trójkąta ostrzegawczego. Bezwzględnie zabroniony jest transport osób na załadowanych przyczepach. W gospodarstwach, w których hodowane są zwierzęta, należy pamiętać o ich prawidłowym transporcie. W tym celu stosuje się odpowiednie boksy lub kontenery umieszczone na przyczepach lub naczepach. Bezpieczeństwo w rolnictwie to nie tylko zwracanie uwagi na stan maszyn czy urządzeń, ale też dbanie o własne samopoczucie. Pośpiech i zmęczenie utrudniają koncentrację i mogą przyczyniać się do popełniania błędów. Podczas pracy należy planować przerwy na regenerację sił oraz pić więcej wody podczas upałów.

Szczególną uwagę należy zwrócić na dzieci przebywające w gospodarstwie i ich bezpieczeństwo. Dzieci traktują maszyny rolnicze jako ciekawe i atrakcyjne przedmioty zabawy, które stanowią zagrożenie dla ich zdrowia i życia.

Materiały źródłowe:
- broszury prewencyjne KRUS

Opracowała:
Danuta Rydz
Samodzielny Inspektor
PT KRUS w Legnicy

Na wsi, jak co roku wiosną, ruszyły prace polowe. Rolnicy kupują potrzebne im środki produkcji. Poza niezbędnymi do prowadzenia upraw nawozami, środkami ochrony roślin, paliwami i olejami itp., warto również pomyśleć o zakupie wyposażenia, które eliminuje zagrożenia, jakie mogą wystąpić podczas pracy w gospodarstwie rolnym i które poprawi jej komfort. Stosowanie takich środków produkcji ogranicza ryzyko niepożądanych zdarzeń podczas pracy w gospodarstwie rolnym – wypadków oraz chorób zawodowych.

1. Zestaw ochronny do pozyskiwania drewna

W skład zestawu powinny wchodzić: hełm ochronny, ochronniki słuchu, przyłbica z siatki metalowej. Wycinka drzew przy użyciu pilarek łańcuchowych obarczona jest ryzykiem poważnych wypadków, których przyczyną jest m.in.: niewłaściwa organizacja stanowiska pracy, wykonywanie regulacji sprzętu lub jego napraw przy włączonym napędzie, użycie narzędzi w złym stanie technicznym lub zdejmowanie osłon i zabezpieczeń części ruchomych. Bardzo ważnym elementem, który zabezpiecza rolnika podczas tej pracy, jest właściwy oraz odpowiednio założony ubiór wraz z ochronami wzroku i słuchu.

2. Zestaw do ochrony dróg oddechowych

Zestaw jest konieczny do stosowania w miejscach, gdzie unosi się pył rolniczy i wykonywane są zabiegi ze środkami ochrony roślin. Podczas prac polowych, żniw i omłotów, karmienia zwierząt i wielu innych zajęć, rolnicy narażeni są na oddziaływanie pyłów rolniczych. Stosowanie wszelkiego rodzaju oprysków chemicznych oraz rozpylanie pestycydów do ochrony roślin i eliminacji szkodników oraz chorób w gospodarstwie rolnym jest bardzo niebezpieczne. Toksyny, które są w ich składzie mogą powodować bardzo ciężkie choroby przewlekłe. Zestaw do ochrony dróg oddechowych powinien zawierać półmaskę ochronną oraz dwa pochłaniacze. Ważne jest, aby korzystać z niego zgodnie z zaleceniami producenta i przestrzegać zasad bezpieczeństwa oraz higieny pracy.

3. Mata stanowiskowa antypoślizgowa

Mata powinna być podstawowym elementy wyposażenia każdego gospodarstwa rolnego, ponieważ w dużym stopniu zmniejsza ryzyko poślizgu. Stosowanie jej szczególnie w okresie zimowym oraz w pomieszczeniach o dużej wilgotności w gospodarstwie rolnym zwiększa bezpieczeństwo pracy i zapewnia jej wysoki komfort. 

4. Pasy transportowe ściągane

Pas transportowy jest niezbędnym wyposażeniem podczas transportu wewnętrznego w gospodarstwie rolnym. W zależności od jego przeznaczenia (do przenoszenia różnego rodzaju materiałów lub transportu) można zakupić różne rodzaje pasów oraz o różnych parametrach tzn. szerokości, strukturze powierzchni, materiale z którego jest wykonany. 

Materiały źródłowe:
- broszury prewencyjne KRUS

Opracowała:
Danuta Rydz
Samodzielny Inspektor
KRUS PT w Legnicy